Te Kete Ipurangi Navigation:

Te Kete Ipurangi
Communities
Schools

Te Kete Ipurangi user options:


Tāhia

Kāinga Ngā Whanaketanga Rumaki Māori Te Hoahoa i Ngā Whanaketanga Rumaki Māori

Te Hoahoa i Ngā Whanaketanga Rumaki Māori

 

Huia Feb12 (30)

 

Te Ahunga Whakamua – Te whakakore i Ngā Whanaketanga Rumaki Māori

 

HE KŌRERO MĀ NGĀ KURA ME NGĀ KAIAKO

 

E ngā mana, e ngā reo, e ngā mātāwaka o te motu, tēnei te mihi atu ki a koutou katoa.

Ka mahi tahi Te Tāhuhu o te Mātauranga ki te rāngai, ki ngā mātua, ki ngā whānau ki te whakakore i Ngā Whanaketanga Rumaki Māori. Tō mātou hiahia kia arotahi ki te whakahohoro i te ahunga whakamua o te tamariki i āna akoranga, tutukinga hoki, puta noa i te marautanga whānui, engari ka maumahara tonu he mea taketake tonu te reo matatini me te pāngarau. Me mātua ako te tamariki ki te kōrero, ki te pānui, ki te tuhituhi me ngā pūkenga pāngarau hei urutomo ki tētahi marautanga whānui, whai kiko hoki.

Mō te roanga ake o ngā kōrero tīkina ake te pānui i raro iho nei. 

Ko Te Marautanga o Aotearoa e tohu ana i ngā hua whānui, i te ahunga whānui mō te ara ako kia takahia e te ākonga. Ko Ngā Whanaketanga Rumaki Māori e whakaatu ana i ētahi ‘tohuara’ mō tēnā, mō tēnā taumata marautanga. He tohu ēnei hei ārahi i te whakaako, i te ako, me te aromatawai. 

Te āhua o Ngā Whanaketanga Rumaki Māori

E whakaahua ana Ngā Whanaketanga Rumaki Māori i ngā pūkenga me ngā mātauranga taha kōrero, taha pānui, taha tuhituhi, taha pāngarau anō hoki, me mau i ngā ākonga o ngā tau 1-8 e tika ai tā rātou ako i ērā atu wāhanga ako katoa o Te Marautanga o Aotearoa.

Ko Te Marautanga o Aotearoa e tohu ana i ngā hua whānui, i te ahunga whānui mō te ara ako kia takahia e te ākonga. Ko Ngā Whanaketanga Rumaki Māori e whakaatu ana i ētahi ‘tohuara’ mō tēnā, mō tēnā taumata marautanga. He tohu ēnei hei ārahi i te whakaako, i te ako, me te aromatawai. 

Kei roto anō i Ngā Whanaketanga Rumaki Māori ētahi tauaromahi, mei kore e mārama ake te tikanga o tēnei mea te kounga, kia takoto noa anō ētahi tauira whāiti hei āwhina i te pouako.

He mea tārai Ngā Whanaketanga Rumaki Māori hei whakapiki ake i ngā ākonga katoa, tae atu ki ērā ākonga mā tētahi momo tautoko tāpiri e ako ai.

Kei Ngā Whanaketanga Rumaki Māori e tohua ana ngā mea e tika ana kia tutuki i ngā ākonga i te reo me te pāngarau, i tēnā, i tēnā takahanga o te ara rapu mātauranga i te kura.

E tika ana kia mōhio ngā ākonga kei hea ake rātou e haere ana, e pēhea ana te pai o tā rātou ako, ā, he aha anō ngā mea ka mahia e ngā pouako me te whānau hei āwhina i a rātou. 

Ka aromatawaia e te pouako te whanake haere o te ākonga i runga anō i te āhua o Ngā Whanaketanga Rumaki Māori, me te maha o ngā tikanga aromatawai, i ōna wā anō o te tau. Mā konei e mōhio ai te ākonga he aha te mea hei ako māna i ngā rā tata kei mua i te aroaro. Ka mōhio anō ngā pouako, ngā mātua, me ngā whānau he aha tā rātou hei tautoko, hei whakawhānui ake i tāna ako. 

Ka kawea tonutia e ngā pouako ngā tikanga aromatawai o mua, engari me te kīnaki ki ō rātou mōhio ngaiotanga.

Te āhua o te tārainga me te whakatinanatanga

Kua roa ake Ngā Whanaketanga Rumaki Māori e tāraia ana i ngā paerewa Ingarihi, i te mea he nui ake ngā pārongo e tika ana kia kohia hei tūāpapa. Waihoki, nā te matahuhua o te rāngai rumaki reo Māori, ka uaua ake te tārainga me te whakatinanatanga o Ngā Whanaketanga Rumaki Māori.

He wāhanga Ngā Whanaketanga Rumaki Māori nō tētahi kaupapa whānui ake e kōkiritia ana hei whakapakari ake i ngā ara rapu mātauranga ko te reo Māori te reo kawe i ngā mahi. Anei ētahi atu wāhanga o taua kaupapa whānui:

  • kia tautokona te marautanga
  • kia takoto he pūrongo ki ngā whānau e mārama ana, e māmā ana te reo
  • kia pakari ake, kia maha ake ngā tikanga me ngā rauemi aromatawai – taha reo, taha pāngarau
  • kia takoto he kaupapa whakapakari mā ngā tumuaki, ngā pouako me ngā poari.

Ka oti Te Marautanga o Aotearoa te whakatinana atu i te tau 2011. I whakaputa whakaaro ngā kura i whāwhā i te tauira hukihuki o Ngā Whanaketanga Rumaki Māori i te tau 2010. He āwhina tā tērā i te whakaritenga o ngā taumata marautanga e tika ana, mō ngā wāhanga ako katoa. He āwhina anō ki te whakatakoto i ngā tikanga aromatawai e tautokona tonutia ai ngā pouako. 

I whakaputaina Ngā Whanaketanga Rumaki Māori hou i te Hakihea 2010, ā, ka whakatinanatia i roto i ngā kura me ngā akomanga rumaki katoa, i te taha o Te Marautanga o Aotearoa, atu i te Huitanguru 2011.


Footer: